Afgelopen zomer is er in het tijdschrift Crimmigratie & Recht een artikel gepubliceerd van oud-Meldpunt-stagiaire Anna Takken. Het onderzoek richtte zich op de ervaringen van ingeslotenen met isolatie in vreemdelingendetentie. Om deze ervaringen te meten is gebruik gemaakt van data uit de extensieve Meldpunt Vreemdelingendetentie en interviews met tien ingesloten mannen. Isolatie in vreemdelingendetentie was voorheen nauwelijks onderzocht, omdat migranten in vreemdelingendetentie een moeilijk te bereiken groep vormen. Uit het onderzoek is gebleken hoe verschillende aspecten van isolatie, zoals de scheurjurk, de luchtboei en handboeien, criminalisering en verlies van menselijkheid symboliseren voor ingeslotenen. In het onderzoek vertellen ingesloten personen openhartig over hun ervaringen met dwang, visitatie en deprivatie. Meer over visitatie kunt u hier lezen op onze website.

Wanneer een ingeslotene verzet biedt tegen visitatie of tijdens de overplaatsing naar een isoleercel, of wanneer het personeel van tevoren inschat dat dit het geval kan zijn, kan het Intern Bijstandsteam (IBT) of de Landelijke Bijzondere Bijstandseenheid (LBB) worden ingezet. Beide eenheden zijn zwaar uitgerust, met onder andere wapenstokken, en zijn bevoegd fysieke dwang te gebruiken. Alle respondenten in dit onderzoek gaven aan dat zij ofwel zelf ervaring hadden met het IBT of de LBB, ofwel deze bij een celgenoot hadden waargenomen. Respondent Ali vertelde bijvoorbeeld: ‘Ik heb een keer gezien hoe mijn celgenoot werd meegenomen naar isolatie. Het waren mannen die meer bewapend waren dan de normale mensen hier. Ze hadden helmen en uniformen en ik vond ze heel erg eng. Ik maakte mij toen veel zorgen.’

Hiernaast vertelden acht respondenten in het onderzoek over een gedwongen visitatie en zeven over een geforceerde houdgreep of het hardhandig naar de grond werken. Enkele ingeslotenen rapporteren ervaringen over hoe bewakers hen sloegen met wapenstokken als zij zich verzetten tegen vervoer. Ook Mehmed werd door het IBT vervoerd naar isolatie: ‘Misschien zes bewakers? Ik werd geslagen met houten stokken. Het speciale team kwam mij slaan (…) ze legden me op de grond, met mijn voeten achter mijn rug gedrukt. Ik dacht dat mijn voet was gebroken.’ Respondent Hamza deelde zijn ervaring met de houdgreep: ‘Ik had een knieblessure, en ze stopten mijn knie in een soort gebogen V-vorm. Dit deed heel veel pijn. (…) Ze dachten dat ik agressief zou zijn.’

In 2024 alleen al werden in DCR 1029 isolatiemaatregelen opgelegd op een instroom van 2837 personen. Het beeld dat isolatie veelvuldig wordt toegepast, wordt bevestigd door het Europees Comité ter voorkoming van foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing (CPT). In 2022 kwamen zij met een rapport waarin het Comité het aantal gevallen van isolatie in Nederlandse vreemdelingendetentie ‘buitensporig’ noemde. Het CPT riep tevens op tot sterke verbeteringen van isolatieomstandigheden in DCR.

Ook Meldpunt heeft twee rapporten uitgebracht samen met Amnesty International en Dokters van de Wereld over de isolatieomstandigheden in vreemdelingendetentie in Nederland in 2015 en 2020. Ook hierin is te lezen hoe isolatie, ondanks vele beloftes van de Nederlandse overheid, nog te veelvuldig wordt toegepast. Meldpunt hoopt in de komende jaren alsnog een reducering van het aantal isolatiemaatregelen te zien, en een verbetering van de omstandigheden rondom isolatie. Het hele gepubliceerde artikel kunt u lezen door hier te klikken.