Op een plek waar het contact met de buitenwereld beperkt is, kunnen deze kleine momenten ontzettend veel betekenen. Een van de mensen die al langere tijd aan de wakes deelneemt, ‘S’, zegt: “We willen contact met hen maken om te laten zien dat er in Nederland ook andere mensen zijn dan de IND, bewakers en hun advocaten.” Als deelnemer aan de wakes zegt diegene ook: “Hier voel je zelf ook een gevoel van machteloosheid.” Door er te zijn, kunnen we mensen in detentie laten zien dat ze niet alleen zijn.

Er is één ding dat ik me van de wake meer dan wat dan ook herinner: de manier waarop ik dacht dat de fluitgeluiden vogels konden zijn, als ik gewoon mijn ogen sloot. De omgeving van het Detentiecentrum is kaal: weinig bomen, één weg. Af en toe vliegt er een vliegtuig boven ons hoofd. Tijdens de wakes buiten het Detentiecentrum Schiphol wordt er een fluitje gebruikt om de mensen binnen te laten weten: we zijn hier.

Aan de andere kant van de muren horen mensen in detentie het fluitje en vinden we manieren om contact te maken. Soms met woorden, maar meestal zonder woorden. Kinderen tekenen met stoepkrijt. Mensen zwaaien. Blikken kruisen. Handen worden omhooggestoken en vormen een hart. Dit is wat me is bijgebleven na mijn deelname aan de meest recente wake bij Schiphol op 23 augustus.

Promovenda Iman Delimustafić (Universiteit Tilburg) neemt deel aan de wakes als onderdeel van haar onderzoek naar katholieke arbeidersgemeenschappen. Haar onderzoek richt zich op hoe deze gemeenschappen hun geloof in de praktijk brengen en aan de hand hiervan streven naar een toekomst vrij van het onrecht dat zo aanwezig is in ons heden. Deze wakes, zo betoogt ze, zijn een manier om dat te bereiken: tegelijkertijd een protest en een teken van gastvrijheid voor de mensen die vastzitten in het detentiecentrum.

Na de ronde om het detentiecentrum heen gelopen te hebben, komen we terug bij de ingang. Hier kijken we naar binnen bij de lobby, het strakke en praktische ontwerp valt meteen op. Maar het meest in het oog springende is de grote foto van Koning Willem Alexander die in de entree pronkt. Over deze dissonantie kun je lang nadenken, ik stel mezelf de vraag hoe en waarom er in Nederland nog altijd gekozen wordt voor het detineren van mensen zonder verblijfsdocumenten.

Ik sluit af met een citaat op een T-shirt van een van de jonge mannen die naar ons zwaaide: “Never Stop Loving”.

Sluit je aan bij een van de volgende wakes:

1 november 2026, 16.00 uur — Detentiecentrum Rotterdam (elke eerste zondag van de maand)

1 november 2026, 16.30 uur — Justitieel Complex Zeist (elke eerste zondag van de maand)

8 november 2026, 15.30 uur — Justitieel Complex Schiphol