De Egyptische schrijver, theatermaker en cineast Tommy Sherif is bekend met de harde kanten van vluchten en overleven. In Egypte werkte hij als journalist en in 2007 is hij hiervoor twee keer opgepakt door de Egyptische overheid. Na de coup in 2013 werd hij opnieuw gearresteerd en gemarteld. Nadat hem werd gevraagd om spion te worden voor de overheid besloot hij in 2014 te vluchten. Hierbij heeft hij zijn familie en vrienden achter moeten laten in Egypte. Hij heeft zijn, inmiddels overleden, moeder voor het laatst kunnen zien in 2020.

Sherif besloot naar Istanboel te vluchten via een overstap in Amsterdam. Echter heeft hij Istanboel nooit bereikt. In plaats van veiligheid, wachtte hem bij aankomst op Schiphol de cel: “Je vlucht voor je vrijheid, en Nederland gooit je in een detentiecentrum. Ze zeggen dat het geen gevangenis is, maar alles voelt er wel zo. Allemachtig. Dat geloof je toch niet?”. Sherif bracht uiteindelijk meer dagen door in Nederlandse detentie (12) dan in een Egyptische gevangenis (4).

Omdat Sherif op Schiphol asiel had aangevraagd volgde na zijn vrijlating een verblijf in een asielzoekerscentrum (AZC). Ook de opvang in het AZC laat diepe sporen achter op Sherif. Hij werd geconfronteerd met betutteling en racisme van personeel. Tegelijkertijd ontbrak juist de steun die zo hard nodig was: psychologische hulp voor de zware trauma’s waarmee zoveel worstelden. Het verblijf werd daardoor eerder een bron van frustratie dan een plek van herstel voor Sherif.

Zijn ervaringen liet hij echter niet onbenut. In plaats van te zwijgen, besloot Sherif kunst te maken van zijn levenservaringen en die van anderen. Met zijn theatercollectie 999GeenDienst en zijn film Taha, gebaseerd op waargebeurde verhalen van vluchtelingen, maakt hij de psychologische littekens en ballingshap van detentie zichtbaar. “Wij zijn hier niet om economische redenen, maar omdat we veiligheid en mensenrechten nodig hebben. Veel vluchtelingen hadden thuis een studie of een eigen bedrijf, maar raakten alles kwijt.”

Inmiddels werkt Sherif vanuit zijn woonplaats in Oestgeest en organiseert hij dit najaar alweer de vijfde editie van het Amalyashi Festival in Leiden. Daarin komen theater, film, storytelling en ‘spoken word’ samen, steeds met de focus op sociale kunst en de verhalen die onderbelicht worden.